Azərbaycan cüdo millisinin qarşıdakı komanda yarışlarında rəqibləri

Giriş

Komanda yarışında rəqib təkcə qarşı tərəfin idmançısı deyil. Uğur hər çəki dərəcəsində düzgün seçim etməyi, hesab təzyiqinə tab gətirməyi və görüşlər arasında doğru qərarlar verməyi tələb edir. Buna görə Azərbaycan millisinin rəqiblərini qiymətləndirərkən yalnız tanınmış cüdoçuların adlarına baxmaq kifayət deyil. Cüdo üzrə komanda yarışı hər idmançının ümumi nəticəyə töhfəsini tələb edir.

Qarşıdakı yarışın təqvimi, püşkü və formatı məlum olmadan konkret ölkələri rəqib kimi göstərmək düzgün olmazdı. Bununla belə, Azərbaycan cüdoçularının klub və yaş qrupu yarışlarındakı nəticələri milli komandanın hansı bazaya arxalana biləcəyini və cüdo üzrə komanda yarışı üçün hansı sualların vacib olduğunu göstərir. Qarşıdakı rəqiblər müəyyənləşəndə bu məlumatları daha dəqiq qiymətləndirmək mümkün olacaq.

Bu baxımdan 2019-cu il Azərbaycan U23 çempionatı faydalı mənzərə yaradır. Turnir milli komandanın hazırkı heyətini göstərmir və nəticələri gələcək uğurun zəmanəti saymaq olmaz. Onun əhəmiyyəti müxtəlif çəkilərdəki rəqabəti və klub sistemindəki ehtiyatı üzə çıxarmasındadır. Cüdo üzrə komanda yarışı üçün bu ehtiyatın səviyyəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Komandalar və idmançılar

2019-cu il avqustun 15–16-da Sərhədçi Olimpiya İdman Mərkəzində keçirilən U23 çempionatında 51 klubdan 347 cüdoçu — 294 kişi və 53 qadın — iştirak edib. İştirakçıların sayı seçimin rəqabətli olduğunu göstərir. Eyni zamanda nəticələri təhlil edərkən qadın və kişi çəkilərində iştirakçı sayının eyni olmadığını nəzərə almaq lazımdır. Cüdo üzrə komanda yarışı üçün seçim dərinliyi hər iki istiqamətdə ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Komanda hesabında Judo Club 2012 birinci yeri tutub. Klubun 24 idmançısı — 18 kişi və 6 qadın cüdoçu — dörd qızıl, altı gümüş və üç bürünc medal qazanıb. Neftçi İdman Klubu ikinci, Atilla isə üçüncü olub. Bu nəticə klubun gücünü göstərir, amma milli komandanın yekun heyətini müəyyən etmir. Azərbaycan millisinin yarış heyəti ayrıca seçim və hazırlıq prosesində formalaşır.

Qızıl medalların çəkilər üzrə bölgüsü diqqətəlayiqdir. Elçin Hüseynov 66 kiloqramda, Samir Ağayev 81 kiloqramda, Diana Şoranova 63 kiloqramda, Aidə Baxışova isə 70 kiloqramda çempion olub. Dörd fərqli çəkidə qazanılan qızıl medallar klubun uğurunun tək bir idmançının nəticəsi olmadığını göstərir. Cüdo üzrə komanda yarışı da çəkilər üzrə balanslı çıxış tələb edir.

Gümüş medalçılar arasında 66 kiloqramda Nurlan Osmanov, 90 kiloqramda Sərdar Səfixanov, +100 kiloqramda Kənan Əhmədov, 52 kiloqramda Elvira Əsgərova, 57 kiloqramda Zeynəb Məmmədova və 70 kiloqramda Nərmin Abdullayeva olub. Eyni çəkidə qızıl və gümüş medalların qazanılması klubdaxili rəqabətdən xəbər verir. Ancaq idmançıların beynəlxalq səviyyəyə keçidini ayrıca qiymətləndirmək lazımdır.

Bürünc medalları 60 kiloqramda Yaşar Nəcəfov və Fərid Qəzənfərova, 66 kiloqramda isə Ayxan Tanverdiyev qazanıb. Vilayət Cəlilov beşinci, Mirəli Hüseynli, Murad Məmmədov və Rahidə Cavadova yeddinci yeri tutublar. Bu nəticələr podiumdan kənarda qalsa da, məşqçilərə ehtiyat variantları və idmançıların sabit çıxış imkanlarını qiymətləndirməyə kömək edir. Cüdo üzrə komanda yarışı zamanı belə ehtiyat seçimlər vacib ola bilər.

Judo Club 2012-nin U23 idmançıları iyunda açıq Bakı çempionatını da qazanmışdılar. Ardıcıl nəticələr onların mövsüm ərzində rəqabətə davamlı olduğunu göstərir. Bununla belə, yaş qrupu yarışındakı forma ilə böyüklər arasında keçirilən beynəlxalq turnirlərin tələblərini eyniləşdirmək olmaz. Cüdo üzrə komanda yarışı üçün beynəlxalq təcrübənin ayrıca yoxlanması buna görə əhəmiyyətlidir.

Federasiyanın fəaliyyəti və idman növünün Azərbaycandakı təşkilati çərçivəsi barədə ümumi məlumat Azərbaycan Cüdo Federasiyasının fəaliyyəti haqqında səhifədə verilir. Rəqabəti təhlil edərkən nəticələrlə yanaşı, seçim, hazırlıq və beynəlxalq təcrübə arasındakı əlaqəni də nəzərə almaq vacibdir.

Açar amillər

İlk növbədə, çəki dərəcələrində seçim dərinliyi vacibdir. Fərdi yarışda bir idmançının yüksək səviyyəsi nəticəni müəyyən edə bilər. Cüdo üzrə komanda yarışı zamanı isə bir neçə çəkidə ardıcıl xal toplamaq lazımdır. Məşqçilər əsas idmançının gücü ilə yanaşı, zədə və ya uğursuz çıxış zamanı onu əvəz edə biləcək cüdoçunun hazırlığını da qiymətləndirməlidirlər.

Digər amil görüşlərin psixologiyasıdır. Komanda yarışında əvvəlki döyüşün hesabı növbəti idmançının çıxışına təsir edir. Geridə olan tərəf daha riskli taktika seçə, üstün tərəf isə hesabı qorumağa çalışa bilər. Belə məqamlarda texnika ilə yanaşı, taktiki intizam, emosiyaya nəzarət və məşqçi ilə aydın ünsiyyət də həlledici olur. Cüdo üzrə komanda yarışı məhz bu amillərin birlikdə işləməsini tələb edir.

Rəqibin üslubuna uyğunlaşmaq da vacibdir. Qarşıdakı rəqibləri yalnız medal sayına görə deyil, tutuş uğrunda mübarizəsinə, hücum tempinə, müdafiə tərzinə və görüşün son dəqiqələrində verdiyi qərarlara görə təhlil etmək lazımdır. Püşk açıqlanandan sonra statistik göstəriciləri video təhlili və idmançıların son forması ilə birlikdə qiymətləndirmək vacib olacaq.

2019-cu il nəticələrində 66 kiloqramda üç medalçının olması Azərbaycan daxilindəki rəqabətə nümunədir. Ancaq bir çəkidə bir neçə güclü namizədin olması avtomatik üstünlük yaratmır. Əsas məsələ onların beynəlxalq səviyyədə, fərqli rəqiblərə qarşı nə qədər sabit çıxış etməsidir. Eyni yanaşmanı qadın çəkilərinə də tətbiq etmək lazımdır.

Yarış heyətini formalaşdırarkən yaş, təcrübə və fiziki hazırlıq arasında tarazlıq qorunmalıdır. U23 səviyyəsində nəticə göstərən idmançıya fürsət vermək məntiqlidir. Bununla yanaşı, onun böyüklər arasında keçirdiyi görüşlərin keyfiyyəti, çəki salma prosesi və təzyiq altında taktiki çevikliyi də nəzərə alınmalıdır. Cüdo üzrə komanda yarışı üçün seçilən heyət bütün bu meyarlara cavab verməlidir.

Komanda mübarizəsi yalnız tatamidəki altı dəqiqəlik döyüşlərdən ibarət deyil. Bərpa, çəkiyə nəzarət, tibbi hazırlıq və ehtiyat idmançının yarışa hazır saxlanması da nəticəyə təsir edir. Təqvim sıx olanda bu amillər texniki üstünlüyü belə üstələyə bilər.

Matçın mümkün ssenarisi

Azərbaycan üçün əlverişli ssenari ilk görüşlərdə hesabda üstünlük qazanmaq və rəqibin taktiki planını pozacaq tempi qorumaqdır. Bunun üçün hər çəkidə real seçim olmalı, idmançılar öz rollarını bilməli və erkən üstünlük arxayınlığa çevrilməməlidir.

Əgər qarşılaşma bərabər gedərsə, həlledici məqam təcrübəli cüdoçuların məsuliyyəti üzərinə götürməsi və ehtiyat idmançıların təzyiq altında səviyyələrini qoruması olacaq. Belə vəziyyətdə çempionluq titulu təkbaşına kifayət etmir: rəqibin tutuşuna cavab tapmaq və cərimələrdən yayınmaq lazımdır.

Əks ssenaridə rəqib ilk çəkilərdə üstünlük qazanaraq Azərbaycanı risk etməyə məcbur edə bilər. Bu zaman əsas təhlükə tələsik hücumlar və cərimələrin yığılmasıdır. Hesab geridə olsa belə, döyüş planına sadiq qalmaq və növbəti çəkidə vəziyyəti dəyişmək üçün imkan yaratmaq lazımdır.

Bu təhlildə konkret rəqib adları çəkilmir və püşk barədə fərziyyə irəli sürülmür. Rəqiblərin dəqiq mənzərəsi yarışın formatı, iştirakçı ölkələr və son nəticələr məlum olduqdan sonra formalaşdırılmalıdır. U23 çempionatının nəticələri isə həmin mənzərəni qiymətləndirmək üçün yerli baza verir. Cüdo üzrə komanda yarışı qarşısında qarşıdakı rəqiblər haqqında etibarlı məlumat toplamaq vacibdir.

Nəticə

Azərbaycan millisinin potensialını yalnız fərdi medallarla ölçmək olmaz. 2019-cu il U23 çempionatında 51 klubun iştirakı, Judo Club 2012-nin 13 medalı və bir neçə çəkidəki rəqabət ölkədə seçim üçün baza olduğunu göstərir. Bununla belə, 2019-cu ilin nəticələrini bugünkü uğurun təminatı saymaq olmaz.

Qarşıdakı cüdo üzrə komanda yarışında əsas sınaq həmin ehtiyatı etibarlı heyətə çevirməkdir. Rəqiblərdən asılı olmayaraq, çəkilər üzrə balans, beynəlxalq təcrübə, taktiki intizam və görüşlər boyu sabitlik Azərbaycan millisinin nəticəsini müəyyən edəcək. Bu beynəlxalq turnirdə uğur qazanmaq üçün yarış heyəti komanda mübarizəsinə hazır olmalıdır.